De Decembermoorden vormen een tragisch en bepalend hoofdstuk in de moderne geschiedenis van Suriname. In de nacht van 7 op 8 december 1982 werden vijftien prominente critici van het militaire bewind van Desi Bouterse gearresteerd, gemarteld en uiteindelijk geëxecuteerd in Fort Zeelandia. Onder de slachtoffers bevonden zich vooraanstaande journalisten, advocaten, militairen, academici en vakbondsleiders. Bouterse, destijds opperbevelhebber van het Surinaamse leger, verklaarde aanvankelijk dat de mannen “op de vlucht” waren neergeschoten, maar dat verhaal werd al snel door getuigenissen en latere feiten ontkracht.
De juridische afwikkeling van deze gebeurtenissen kwam pas tientallen jaren later op gang. In 2007 begon de strafzaak tegen 25 verdachten die een rol zouden hebben gespeeld bij de moorden. Na jaren van zittingen leidde dit tot de veroordeling van zeven betrokkenen, terwijl twaalf verdachten werden vrijgesproken en zes anderen tijdens het proces kwamen te overlijden. Het proces was daarmee niet alleen juridisch complex, maar ook emotioneel beladen en politiek gevoelig.
De Decembermoorden vonden plaats tegen de achtergrond van een gespannen politieke situatie. Suriname had in november 1975 zijn onafhankelijkheid gekregen, op basis van een unaniem aangenomen grondwet die de democratische rechtsstaat en fundamentele mensenrechten moest waarborgen. Die democratische orde werd echter ernstig geschonden op 25 februari 1980, toen een groep ontevreden onderofficieren onder leiding van Desi Bouterse een staatsgreep pleegde. Bij die machtsovername vielen meerdere doden en Suriname belandde in een militaire dictatuur.
Onder het nieuwe militaire regime werden vrijheden ingeperkt: er kwam een avondklok, de pers werd onder censuur geplaatst en samenscholingen werden verboden. De beloofde verkiezingen bleven uit, wat leidde tot groeiende maatschappelijke onrust. Burgers, vakbonden en politieke organisaties eisten dat de militairen hun macht zouden teruggeven en zich zouden terugtrekken in de kazerne.
In december 1982 bereikte deze spanning een dramatisch hoogtepunt. Gebouwen van vakbonden en media werden beschoten en in brand gestoken, en toonaangevende critici van het regime werden opgepakt. Volgens latere getuigenissen werden de gearresteerden eerst aan Bouterse voorgeleid. Alleen vakbondsleider Fred Derby overleefde — hij werd om onbekende redenen vrijgelaten. De overige vijftien mannen werden naar Bastion Veere gebracht, een open binnenplaats in Fort Zeelandia, waar zij in de vroege ochtenduren werden doodgeschoten.
Deze gebeurtenissen hebben diepe littekens achtergelaten in de Surinaamse samenleving. Ze worden jaarlijks herdacht en vormen nog altijd een belangrijk punt in de politieke en maatschappelijke discussie over recht, democratie en verantwoordelijkheid.
De slachtoffers waren journalisten, advocaten, militairen, docenten of vakbondsleider. Vooraanstaande Surinamers die openlijk kritiek hadden op of verzet pleegden tegen het regime van Bouterse.
John Baboeram (31)
Bram Behr (31)
Cyrill Daal (46)
Kenneth Gonçalves (42),
Eddy Hoost (48)
André Kamperveen (58)
Gerard Leckie (39)
Sugrim Oemrawsingh (42)
Lesley Rahman (28)
Surendre Rambocus (29)
Harold Riedewald (49)
Jiwansingh Sheombar (25)
Jozef Slagveer (42)
Robby Sohansingh (37)
Frank Wijngaarde (43)
Bouterse is in 2019 al veroordeeld tot 20 jaar gevangenschap voor de decembermoorden, maar loopt nog steeds op vrije voeten. Suriname en haar burgers mogen niet onderschatten wat de impact is geweest van 8 december 1982 en de daarop volgende donkere jaren … Zolang er geen gerechtigheid komt, is er voor Suriname als natie geen closure.
Met de berechting en bestraffing van de moordenaars, kan er een hoofdstuk worden afgesloten in Suriname. Een hoofdstuk van dictatuur en terreur van militairen tegen weerloze burgers in de jaren 80. Een hoofdstuk dat iedere Surinamer moet kennen. Want dit is een deel van onze geschiedenis dat we niet mogen vergeten en zich NOOIT MEER mag herhalen!
—
Docu: de ooggetuigen van de Decembermoorden hebben alles nog haarscherp op het netvlies
2Doc: Het is geen Verleden – 08 12 1982
Op 8 december 1982 zijn vijftien mannen gefolterd en vermoord in Fort Zeelandia in Paramaribo, Suriname
Voor veel mensen heeft deze decembernacht Suriname voorgoed veranderd. De folteringen en moorden die in Fort Zeelandia plaatsvonden worden door professor John Dugard, Zuid-Afrikaanse mensenrechtenexpert, betiteld als misdrijven tegen de menselijkheid. Noraly Beyer spreekt in Het is geen Verleden – 08 12 1982 met onder andere Dugard, advocaat Gerard Spong, studenten van de Anton de Kom Universiteit in Paramaribo en verschillende hedendaagse kunstenaars. Daarnaast voert Beyer gesprekken met getuigen die niet eerder hun verhaal deelden, zoals toenmalig verpleegkundig directeur Rita Small van het Academisch Ziekenhuis Paramaribo en uitvaartmedewerker Cornelly Bruyning. Violist Yannick Hiwat schreef het nummer 08 12 1982, de soundtrack van de film.
8 december | 22:18 uur | NPO 2
Kijk aflevering terug.. https://www.npostart.nl/2doc/08-12-2022/VPWON_1340442
https://www.human.nl/2doc/kijk/afleveringen/2022/het-is-geen-verleden-08-12-1982.html
Artikelen
- Decembermoorden
– Docu: de ooggetuigen van de Decembermoorden hebben alles nog haarscherp op het netvlies (parool.nl)
– Decembermoorden – De Groene Amsterdammer - 40 jaar verder – Kanta Adhin – Hindorama
- In deze hoogstpersoonlijke film onderzoekt journalist en filmmaker Ananta Khemradj (32) hoe haar generatie verder moet in de nasleep van de Decembermoorden. Ondanks de veroordeling van Desi Bouterse lukt het Surinamers namelijk niet om de turbulente jaren ’80 een plek te geven. Welke toekomst heeft een land dat zijn verleden niet onder ogen durft te komen?
Bekijk 2Doc:: Beste meneer Bouterse op
https://www.npostart.nl/VPWON_1336960
